Veri merkezleri neden bu kadar enerji tüketiyor? Soğutmadan yapay zekâya
Fotoğraf yedeklemekten yapay zekâ modellerine kadar dijital hayatımızın arkasında devasa veri merkezleri çalışıyor. Tüketimi artıran etkenleri ve verimlilik yöntemlerini açıklıyoruz.
Telefonumuzda açtığımız her uygulama, izlediğimiz her video ve bulutta sakladığımız her fotoğraf, bir veri merkezindeki sunucular üzerinde çalışıyor. Dijital hizmetlerin yaygınlaşmasıyla birlikte veri merkezlerinin sayısı ve büyüklüğü hızla arttı. Bu artış, enerji tüketimi konusunu da gündemin üst sıralarına taşıdı.
Enerji nereye gidiyor?
Bir veri merkezinde enerjinin büyük bölümü sunucuların kendisi tarafından tüketiliyor. Ancak sunucuların ürettiği ısının uzaklaştırılması için kullanılan soğutma sistemleri de ciddi bir pay alıyor. Kesintisiz güç kaynakları, ağ cihazları ve aydınlatma ise geri kalan tüketimi oluşturuyor.
| Sunucular ve depolama | %58 |
|---|---|
| Soğutma | %30 |
| Güç dönüşüm kayıpları | %8 |
| Aydınlatma ve diğer | %4 |
Verimlilik nasıl ölçülüyor?
Veri merkezlerinin enerji verimliliği genellikle “güç kullanım etkinliği” ile ölçülüyor. Bu oran, tesisin toplam enerji tüketiminin bilgi işlem ekipmanlarının tüketimine bölünmesiyle hesaplanıyor. Oran 1’e ne kadar yakınsa tesis o kadar verimli kabul ediliyor. Modern tesisler bu oranı 1,2’nin altına indirebiliyor.
Yapay zekâ etkisi
Büyük yapay zekâ modellerinin eğitimi, binlerce özel işlemcinin haftalarca kesintisiz çalışmasını gerektiriyor. Bu işlemciler geleneksel sunuculara göre çok daha fazla güç çekiyor ve çok daha fazla ısı üretiyor. Bu nedenle yapay zekâya yönelik veri merkezlerinde sıvı soğutma gibi yeni teknolojiler yaygınlaşıyor.
Çözümler
- Soğuk iklimlerde dış hava ile doğal soğutma
- Sunuculara doğrudan sıvı soğutma
- Atık ısının bölgesel ısıtma sistemlerinde kullanılması
- Yenilenebilir enerji alım anlaşmaları
- Kullanılmayan sunucuların otomatik olarak uyku moduna alınması
“En verimli enerji, harcanmayan enerjidir. Yazılımın verimli yazılması da donanım kadar önemli; gereksiz hesaplama yapan bir uygulama milyonlarca kullanıcıda büyük bir yük oluşturur.”
Bireysel kullanıcılar da bu tabloya katkı sağlayabilir. Gereksiz dosyaların buluttan silinmesi, video izlerken ihtiyaç kadar çözünürlük seçilmesi ve kullanılmayan uygulamaların kaldırılması küçük ama toplamda anlamlı adımlar olarak öneriliyor.
Önümüzdeki on yıl için örnek talep senaryolarını gösteren alan grafiği; veriler demo amaçlıdır.
Gündera Teknoloji, veri merkezleri ve enerji konusunu Veri Hattı programında da ele alıyor. Programın ilgili bölümünü video arşivimizden izleyebilirsiniz.
Uzmanlar, veri merkezlerinin yer seçiminde de enerji kaynağına yakınlığın giderek daha önemli hâle geldiğini belirtiyor. Rüzgâr ve güneş enerjisinin bol olduğu bölgelerde kurulan tesisler, hem maliyet hem de emisyon açısından avantaj sağlıyor.
Yorumlar
Yorumlar yayın masasının onayından sonra yayımlanır. Demo sitede örnek okur yorumu gösterilmez; gönderdiğiniz yorum panelin moderasyon kuyruğuna düşer.